Usta Bir Araştırmacı: Beklan Algan

Mimesis Haber – 27 Mart Dünya Tiyatro Günü’nde Maya Sahnesi’nde Türkiye tiyatrosunun temel taşlarından birisi olan ve ürettiği oyunlar ve yaptığı araştırmalarla tiyatromuzda kalıcı izler bırakan Beklan Algan’ın vizyonu tartışıldı. Beklan Algan’ın çeşitli dönemlerde tiyatroya yaklaşımının ve bu yaklaşımların bugün ve gelecekte tiyatromuz için ne ifade ettiğinin tartışıldığı etkinlik Mimesis Tiyatro Çeviri Araştırma Dergisi ve TAL (Tiyatro Araştırma Laboratuarı) işbirliğiyle gerçekleştirildi.

Etkinlik film gösterimi ile başladı. Film gösteriminde Beklan Algan’ın 1974’te Tepebaşı Deneme Sahnesi’nde sahnelediği, efsanevi Cesaret Ana ve Çocukları oyunundan pasajların yanı sıra çeşitli konularda görüşlerini dillendirdiği söyleşi görüntüleri yer alıyordu. Görüntülerin bir kısmında Beklan Algan’ın bizzat kendisi, 100 yıllık bir tiyatro geçmişi olan Tepebaşı’ndaki Komedi ve Dram Tiyatroları’nın nasıl olup da yangınlarla yok olduğunu, hayatındaki önemli figürlerden bir tanesi olan Şehir Tiyatroları’nın Genel Sanat Yönetmeni Muhsin Ertuğrul’un öncülüğünde Tepebaşı Deneme Sahnesi’nin nasıl kurulduğunu ve bir eğitim ve araştırma merkezi olarak nasıl yapılandığını özetliyordu. Bu sahnedeki ilk deneme olan Brecht’in Cesaret Ana ve Çocukları oyununu ne tür bir dramaturjik yönelimle sahneye koyduklarını Beklan Algan yine aynı görüntülerde anlatıyordu.

Film gösteriminin ardından Ayla Algan bir açılış konuşması yaptı. Oyunculuğu, müzik yorumculuğu ve hocalığıyla tanıdığımız Ayla Algan’ın hem hayat arkadaşı hem de sanat arkadaşı Beklan Algan’ı anmasının ardından açık oturuma geçildi. Aktör, yönetmen, yazar ve eğitimci kimlikleriyle çağdaş gösteri sanatlarının temel taşlarından birisi olan Beklan Algan vizyonunun tartışıldığı bu panelde Beklan Algan’ın yol arkadaşları yer alıyordu. Ayşın Candan’ın moderatörlüğünü yaptığı açık oturumda Metin Deniz, Cevat Çapan, Cüneyt Türel, Nihal Koldaş, Cüneyt Yalaz ve Mehmet Esatoğlu konuşmacı olarak yer aldı.

Konuşmacılar döneminin en önemli figürlerinden olan Beklan Algan’ı farklı yönleriyle yeni nesil tiyatroculara anlattılar. Cevat Çapan çevirmen ve yazar olarak tiyatroya kazandırdığı eserlerin oluşmasında Beklan Algan’ın etkisini, Metin Deniz ise Beklan Algan’la birlikte giriştikleri projeleri ve sahne tasarımı konusunda oluşturdukları deneysel yaklaşımı özetlediler. Döneminde Türkiye avangard tiyatrosunun önde gelen isimlerinden biri olan Cüneyt Türel, Beklan Algan’ın konvansiyonel olmayan tiyatro konusundaki vizyonunu, amatörlükle tiyatro deneyselliğini nasıl bir araya getirebildiğini anlattı. Mehmet Esatoğlu ve Nihal Koldaş ise Beklan Algan’ın eğitim ve araştırmaya verdiği önemi, deneyim aktarımı konusunda gençliğe dönük olan ilgisini,  bu konudaki kararlılığını ve disiplinini yaşanmış anılarla gözler önüne serdiler. Konuşmacılar arasındaki en genç tiyatrocu olan Cüneyt Yalaz ise; son dönemde Beklan Algan’la Mimesis Dergisi’nde yayınlanmak üzere yaptıkları söyleşilerdeki öne çıkan noktaları sıraladı. Çoğu zaman geçmişle ilgili sorulan sorulara gelecekle ilgili cevaplar veren Beklan Algan’ın ciddi bir aydın sorumluluğu taşıdığını hatırlatan Cüneyt Yalaz; birey merkezli bir bakışın aksine eğitim-araştırma merkezli ve tiyatronun toplumsal işlevini de hesaba katan bir tiyatro anlayışının var olduğunu söyledi. Söz alan seyircilerin de çeşitli noktaları belirtmesiyle Beklan Algan vizyonuna dair önemli bir etkinlik tamamlanmış oldu.

Ömer Özdinç / Mimesis