5. iDANS Festivali Yıldızlar Geçidiyle Başlıyor!

Bimeras   tarafından bu yıl beşincisi düzenlenen  iDANS Uluslararası Çağdaş Dans ve Performans Festivali ilk haftasonu dünyaca ünlü dans ve tiyatro topluluklarıyla çarpıcı bir başlangıç yapıyor. Belçikalı Anne Teresa De Keersmaeker’in en önemli eserlerinden  Fase, Four Movements  to  the Music  of  Steve  Reich,  30  Eylül  akşamı  saat  20:30’da  Beşiktaş  Fulya  Sanat Merkezi’nde  açılış gösterisi  olarak  sunuluyor.  1  Ekim  Cumartesi  18:30’da  Londra  Kraliyet  Balesi’nin  eski başdansçılarından  Jonathan Burrow’u, 20:30’da  ise Türkiye  çağdaş dansını  yıllardır  yurtdışında temsil  eden  Taldans’ı  izleyebilirsiniz.  2  Ekim  Pazar  günü  ise  Portekiz  çağdaş  tiyatrosunun  en yenilikçi topluluğu Mundo Perfeito İstanbul izleyicisiyle buluşacak.

iDANS Festivali açılış gösterisi: çağdaş dansın en önemli ustalarından Anne Teresa De Keersmaeker’in Fase adlı eseri!

De Keersmaeker’in kariyerinin başlangıcında tasarladığı ve onu bir anda dünya çapında üne ulaştıran eseri Fase,  minimalist  müziğin  kurucularından  Steve  Reich’ın  kompozisyonlarına  dayanıyor.  Bu  yıl  51.  yaşını kutlayan Anne Teresa De Keersmaeker’in bu nefes kesen koreografide kendisinin de dansedecek olması ayrıca heyecan verici!

Daha önce 15. İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında Raga for the Rainy Season / A Love Supreme işleriyle Türkiye’ye  konuk  olan  koreografın  1982  yılında  tamamladığı  Fase,  1999’da  Bessie  Ödülü’yle onurlandırıldı.  Gösterinin  Violin  Phase  parçası  bu  yıl  New  York  MoMA  Modern  Sanatlar  Müzesi’nde sergilendi. De Keersmaeker’in en çok sahnelenen eseri Fase iDANS kapsamında Türkiye’de ilk kez seyirciyle buluşacak.

Steve  Reich’ın  erken  dönem  eserlerinden  kabul  edilen  kompozisyonlar,  iki  ve  daha  fazla  enstruman tarafından  eşzamanlı  tekrarlanan  hızlı  bir  melodik  yapı  içerisinde  zamanla  ortaya  çıkan  ses  ve  ritm değişimlerinden oluşuyor. Konserlerin yanı  sıra pek çok  sanat galerisinde de  icra edilen parçalar, müzikte mekanikle dinamiğin ilişkisini sorguluyor.

Anne  Teresa  De  Keersmaeker’in  New  York’taki  öğrencilik  yıllarında  oluşturmaya  başladığı  koreografi Reich’ın  müziğindeki  temel  prensipleri  korumasına  rağmen,  müziği  taklit  etmekten  özellikle  kaçınıyor. Koreografın  yarattığı  hareket  dili  bedenlere  yüksek  bir  ivme  kazandırırken mantıksal, matematiksel  ve geometrik yapıyı şiirsel bir ifadeyle birleştiriyor. Dansçılar için fiziksel açıdan büyük bir kuvvet ve kontrol gerektiren koreografinin yansıttığı duygusal yoğunluk oldukça etkileyici.

iDANS’ın ikinci gösterisi de ses, söz ve hareket ustalarından!

iDANS 05’in en önemli konuklarından Jonathan Burrows ve Matteo Fargion ikilisi, yeni düetleri Cheap Lecture (Ucuz Ders) ve The Cow Piece (İnek Parçası) ile yine İstanbul’dalar! Ünlü İngiliz koreograf Burrows ile İtalyan müzisyen Fargion’u tekrar bir araya getiren çifte gösteri 1 Ekim akşamı saat 18:30’da garajistanbul’da sahnelenecek.

iDANS 02’de birlikte yarattıkları düet üçlemesinin son ayağı olan  Speaking Dance (Konuşma Dansı) ile izleme fırsatını bulduğumuz ikili, Cheap Lecture ve The Cow Piece’te üçlemeyle çıktıkları yolcululuğa devam ediyorlar. Both Sitting Duet (2002), The Quiet Dance (2005) ve Speaking Dance’tan (2006) oluşan üçlemede, müzik ve dans arasındaki ilişkinin algılanış biçimi ve bu iki dünya arasındaki kırılgan ama aynı zamanda geçirgen sınırlar üzerine keşiflerde bulunurken, iletişimin doğası ve hem birbirleri hem de izleyiciyle kurdukları bağa dair mizahi olduğu kadar biçimselliğini de koruyan bir performans dizisi sunmuşlardı. Cheap Lecture ve The Cow Piece bu kez daha da basit fakat doğrudan bir şekilde benzer izlekleri takip ediyor.

Cheap Lecture, müzisyen John Cage’in Lecture on Nothing (Hiçbir Şey Üzerine Ders) adlı metin-performansının bir tür tercümesi olarak sunuluyor. Bedensel hareket alabildiğine kısıtlı kullanılırken, koreografiyi daha çok konuşmanın ritimle şekillenip müzikle alışveriş halinde olduğu, adeta kelimelerin dans ettiği bir yapı olarak tasarlanıyor. Temsil, izleyici etkileşimi ve dans ve müzik alanında sanatsal yaratım sürecini çevreleyen kurallar mizahi bir dille merceğe alınıyor. The Cow Piece ise ikilinin 12 adet oyuncak inek ve zengin bir hayalgücüyle anlattıkları hikayeler eşliğinde, Cheap Lecture’da yer alan sorgulamalar ışığında gelişen kuralların hem uygulanışını ve hem de yıkılışını gözler önüne seriyor.

Festival programındaki bu ilk iki performansın hem koreograflarının hem de müzisyenlerinin -Anne Teresa De Keersmaeker ve Jonahan Burrows ile etkileşimde bulundukları müzisyenler Steve Reich ve John Cage’in- sahne sanatları tarihinde birbirlerini tamamlayan figürler olmaları ayrıca dikkat çekici.

Eskiyeni: Mustafa Kaplan ve Filiz Sızanlı ile zamanda yolculuk

1 Ekim akşamı saat 20:30’da MSGSÜ Bomonti Şebnem Selışık Aksan Sahnesi bir başka düete evsahipliği yapacak. Mustafa Kaplan ve Filiz Sızanlı tarafından 2003 yılında kurulan Taldans, Mustafa Kaplan’ın 1996-99 yılları arasında koreografilerini yaptığı üç gösteriyi temel alarak oluşturulan Eskiyeni ile zamanda yolculuğa çıkıyor.

Türkiye  çağdaş dansının uluslararası üne sahip  en önemli isimlerinden oluşan ikilinin repertuarlarını gözden geçirerek oluşturdukları Eskiyeni, sanatsal geçmişlerini sorgulamaya giriştikleri bir yeniden-yaratım süreci olarak sunuluyor. Kendi bedenlerini tarihin işlendiği ve yazıldığı bir alan olarak gören sanatçılar, bu yazıyı yeniden sökmenin ve kayıtlara yeni göstergeler eklemenin peşinde.

Daha güncel işlerinde beden farkındalığı ve kimliğine yoğunlaşmış olan ikili, tekrar ziyaret ettikleri içbükey, transform a(c)tion ve Uyumlama adlı eserlerinde insan bedeninin toplumsal ve kültürel kimliğinden arınmış bir şekilde çevresiyle ve fiziksel koşullarla ilişkisini araştırdı. Bu araştırmalardan elde ettikleri birikimi ise Eskiyeni’de taze bir bakış açısı ve yepyeni bir kurguyla sunacaklar.

Bir Pencere Açılsaydı: Medyanın manzarasına bakış

iDANS Festivali, Portekizli yazar, yönetmen ve aktör Tiago Rodrigues’in Mundo Perfeito topluluğu ile geliştirdiği medya incelemesi If A Window Would Open (“Bir pencere açılsaydı”) adlı tiyatro gösterisine evsahipliği yapıyor. Video ve müzik etkileşimli İngilizce performans, Türkçe özet üstyazı ile 2-3 Ekim Pazar ve Pazartesi günlerinde 20:30’da garajistanbul’da sahnelenecek.

Ülke çapında bir dil krizi nelere sebebiyet verir? Ağzımızdan çıkanlarla söylediklerimiz birbirini tutmamaya başlarsa? Sessizlik salgını herkesi ele geçirirse? Bunu duyuran haber sunucusu da salgına kapılırsa? Mundo Perfeito ekibi anahaber bültenlerinin gerçeklik montajından yeni olaylar yaratıyor. Hem de bunu akşam haberlerine konu ederek!

Medyanın gerçekliği şekillendirip kurgu sunma özelliğinden beslenen eser, halihazırda sunulmuş olana yeniden müdahale ederek alternatif bir gerçeklik yaratıyor. Medya çalışanlarının hem çaresizlikleri hem de sorumlulukları ele alınırken, kişisel ve özel olanın ezilip gitmediği bir dünyanin imkanı sorgulanıyor. If A Window Would Open Portekiz Yazarlar Birliği Yılın Oyunu Ödülü’ne aday gösterildi. Rodrigues ve Mundo Perfeito topluluğu Türkiye’de ilk kez sahne alacak.

Festival Programına Genel Bakış

iDANS 05: “İşte” (30 Eylül – 23 Ekim 2011)
Güncel sanat, dans, tiyatro, müzik ve performansın çeşitli ifadelerini kapsayıp performativite ve bedensellik eksenleri üzerinden ortak noktalarını vurgulayan ve her yıl  farklı bir konuyu  tartışmaya davet eden  iDANS Festivali’nin beşincisi 30 Eylül – 23 Ekim tarihleri arasında İstanbul’un çeşitli mekânlarında gerçekleşecek.

Bimeras’ın hazırlayıp  sunduğu  iDANS’ın bu yılki  temel kavramsal  çerçevesi  “İşte” olarak belirlendi.    iDANS çağdaş gösteri sanatlarının her bir aşamasının nasıl bir “iş” teşkil ettiğini; endüstriyel üretim sonrası “gayri-maddi”  emeğin  sanatsal  çalışmaların  işleyiş,  kurgulanış  ve  örgütlenişine  nasıl    yansıdığını;    sanatın “yaratıcılık” eksenli ekonomik ve sembolik üretime nasıl katkıda bulunduğu ve bunları nasıl dönüştürdüğünü araştıran çalışmalara, gösterimlere, kamusal alan yerleştirmelerine, sunumlara ve panellere yer verecek.

Günümüzün  “yaratıcı  kapitalizminde”  adeta  bir  dansçı  gibi  betimlenen  “yeni  işçi”den    fiziksel  ve  zihinsel hareketliliğe sahip, çevik, esnek olması,  imgelerin,  fikirlerin, duyuların ve  jestlerin üretimine ve dolaşımına tüm varlığıyla katkıda bulunması beklenmektedir.

Güncel sanatlar nasıl işler? Ne işler? Sanat nasıl bir iştir? Sanatçı bir işçi midir? Zanaat ve sanat ayrımı, kol ve zihin emeği arasındaki ayrım geçerli midir? Yaratıcılığın bileşenleri nelerdir? Günümüz üretim düzeni içinde yaratıcılık  sömürülme  ve  esirleşmenin  bir  aracı  haline  mi  dönüşmüştür?  Yaratıcılığın  insanlığın  kendini gerçekleştirme ve özgürleşmesindeki rolü nedir?

iDANS Festivali bu yıl da dünyanın dört bir tarafından en yenilikçi ve tartışma açan sanatçıları bu konular çerçevesinde İstanbul’da buluşturacak. Festival, “Misafir İşler” adı altında kurgulanan özel bir uluslararası programla İstanbul’dan sonra önümüzdeki sezon Berlin’de devam edecek.

Festival  programı,  iDANS’ın  kendi  ortak  yapımlarının,  festival  için  özel  yaratımların,  film  gösterimi  ve konuşmaların da yer aldığı 25 proje sunuyor. Bunların yanı sıra festival iki de eğitim ve kapasite geliştirme projesine  ev  sahipliği  yapıyor.  Eğitim  projelerinden  Kritik  Çaba,  yazarlık  ve  eleştirmenlik  üzerine yoğunlaşırken, Europe  in Motion yetişmekte olan koreografların yeni  işlerini oluşturmalarına uluslararsı etkileşim ortamında destek olmayı hedefliyor.

Biletler: Tüm festival biletleri garajistanbul gişesinde satışa sunulmuştur.
MSGSÜ Bomonti salonunda yalnızca o akşamki gösterinin kalan biletleri satılacaktır.
Beşiktaş Fulya Sanat dışındaki mekanlardaki gösterilerin biletleri Biletix’ten de alınabilir.
Beşiktaş Fulya Sanat’ta gerçekleşecek gösterilerin biletleri Fulya Sanat gişesinden ve fulyasanat.org web sitesinden de temin edilebilir.

Bimeras
Bimeras,  Türkiye’nin  çağdaş  sanatlarda,  özellikle  de  çağdaş  sahne  sanatları  alanında  uluslararası  ilişkilerine  destek olma amaçlı, yaklaşık 10 yıldır süren bir çabanın ürünü olarak kuruldu. Birikimini 2007 yılında en üst noktaya taşıyan Bimeras,  Türkiye’ye  ve  İstanbul’a bir  çağdaş dans  ve performans  festivali  kazandırdı.  Bimeras, üç  ayrı Avrupa Birliği Kültür  Programı  projesine  katılma  başarısı  göstererek,  Türkiye’nin  uluslararası  projelerde  aktif  partner  olarak  yer almasına önemli bir katkı sağlıyor.

İDANS Uluslararası Çağdaş Dans ve Performans Festivali Bimeras’ın on yıllık uluslararası  tecrübesinin sonucu olarak  İstanbul’da düzenlenen,  içerik ve  tarz olarak dünyanın en seçkin  ve  prestijli  festivalleriyle  aynı  kulvarda  yarışan,  Türkiye’nin  tek  uluslararası  çağdaş  dans  ve  performans festivalidir. Çağdaş dansın bir sanat dalı olarak algılanmasına katkıda bulunmayı ve bu konuda yeni bir bilinç yaratmayı hedefleyen iDANS, bu alanın en önemli ustalarını her yıl İstanbul’da buluşturuyor.

Bimeras Yön. Kur. Bşk. ve
iDANS Festivali İdari ve Sanatsal Koordinatörü: Aydın Silier

iDANS Festivali Sanatsal Programlama ve Araştırmalar Yönetmeni: Gurur Ertem