Savaşın İki Yakası Aynı Sahnede: Lola Arias’ın “Campo Minado”su On Yaşında

Pinterest LinkedIn Tumblr +

Falkland Savaşı’nda karşı cephelerde bulunan askerleri buluşturan “Campo Minado”, onuncu yılında Buenos Aires’e döndü. Lola Arias’ın belgesel tiyatro çalışması, savaşın nasıl hatırlandığını ve bittikten sonra insanların hayatında nasıl sürdüğünü araştırıyor.

Birbirlerini düşman olarak tanımış insanlar, yıllar sonra birlikte sahneye çıkabilir mi? Arjantinli yazar ve yönetmen Lola Arias’ın Campo Minado –Mayın Tarlası- projesi bu karşılaşmadan doğdu. İlk kez Mayıs 2016’da İngiltere’de seyirciyle buluşan yapıt, onuncu yılı dolayısıyla Buenos Aires’teki Teatro Coliseo’nun programında yer alıyor.

Projenin çıkış noktası, 1982’de Arjantin ile Birleşik Krallık arasında yaşanan Falkland Savaşı’na katılmış altı eski askerin deneyimleri. Arias, savaşın iki tarafındaki tanıkları bir araya getirerek cephede yaşadıklarını ve ülkelerine döndükten sonra kurdukları hayatları sahneye taşıyor. Uluslararası dolaşımında Minefield adıyla da bilinen çalışma, belleğin kişisel olduğu kadar çatışmalı bir alan olduğunu gösteriyor.

Katılımcıların hayatları arasındaki farklılıklar, savaşın herkeste aynı izleri bırakmadığını ortaya koyuyor. Rubén Otero, General Belgrano savaş gemisinin batışından sağ kurtulmuş; sonraki hayatında Beatles şarkıları çalan bir grupta müzik yapmış. Savaş sırasında telsiz mesajlarını dinleyip kaydeden David Jackson, daha sonra psikolog olarak eski askerlerle çalışmış. Ateş etmek istemeyen bir asker olduğunu anlatan Gabriel Sagastume avukat olmuş. Britanya ordusunda savaşan Nepalli Gurkha Sukrim Rai ile eski havan topçusu Marcelo Vallejo da birbirinden farklı hayat hikâyeleriyle bu karşılaşmanın parçası.

Sahne, bir film seti gibi düzenleniyor. Tanıklıklar; fotoğraflar, savaş görüntüleri, yeniden canlandırmalar ve canlı müzikle iç içe geçiyor. Katılımcılar geçmişlerini anlatırken birlikte bir müzik grubu da oluşturuyor. Böylece seyirci hem savaşın anılarıyla hem de bu anıları bugün başkalarına aktarmak için verilen emekle karşılaşıyor.

Bu tercih, yapıtın dramaturjisinin merkezinde duruyor: Yaşanmış bir olayın sahnede yeniden kurulması, belleğin nasıl çalıştığını da tartışmaya açıyor. Bir anıyı anlatmak, onu görüntüyle desteklemek ya da başka birinin yardımıyla canlandırmak farklı temsil biçimleri yaratıyor. Campo Minado üzerine yapılan akademik çalışmalar da oyunu, gerçek ile kurmaca ve kişinin kendisi ile karşısındaki arasında kurulan sınırlar üzerinden değerlendiriyor.

Yapıtın politik gücünü, eski düşmanların aynı sahnede bulunmasına rağmen deneyimlerinin birbirine indirgenmemesinde aramak mümkün. Ortak çalışma, savaş hakkındaki bütün görüşlerin uzlaştığı anlamına gelmiyor. Buna karşılık, ulusal anlatılarda kolayca tek bir kimliğe sıkıştırılan “eski asker”in ardındaki farklı insanları görmeye alan açıyor.

Campo Minado, savaşın ardından hayatta kalanların geçmişleriyle kurdukları ilişkiyi seyirciye açıyor. Başlığındaki mayın tarlası da bu açıdan belleğin bir imgesi olarak okunabilir: Üzerinden yıllar geçse bile, atılan her adım geçmişte kalmış sanılan bir şeyi yeniden harekete geçirebilir.

(Derleyen: Metin Göksel)

Paylaş.

Yanıtla