TAKSAV’a Bu Yıl da Salon Verilmedi: Festival Dayanışmayla Sürüyor

Pinterest LinkedIn Tumblr +

(Tuğçe Çelik’in Yener Aksu ile yaptığı ve Birgün’de yayımlanan söyleşinin bir kısmını okurlarımızla paylaşıyoruz.)

TAKSAV’ın düzenlediği 29. Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali, 20-30 Kasım tarihleri arasında 31 topluluğu seyirciyle buluşturacak. Festival yönetmeni Yener Aksu, artan ulaşım, konaklama ve sahne maliyetlerinin bağımsız tiyatroları zorladığını belirtti. Devlet Tiyatroları’nın bu yıl da salon tahsis etmediğini söyleyen Aksu, festivalin yerel yönetimlerin ve sanatseverlerin desteğiyle sürdürüldüğünü anlattı.

Toplumsal Araştırmalar Kültür ve Sanat İçin Vakıf (TAKSAV) tarafından düzenlenen 29. Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali, 20-30 Kasım arasında tiyatroseverlerle buluşacak. Tiyatronun toplumsal sorunlarla ilişkisini ve dayanışma olanaklarını odağına alan festival, farklı toplulukların oyunlarını başkentte seyirciyle buluşturacak.

Bu yıl 156 oyunun başvurduğu festivalde 31 tiyatro topluluğu yer alacak. Etkileşimli sahneleme biçimlerinden çağdaş oyun yazarlığına uzanan programın yanı sıra bağımsız tiyatroların ekonomik sorunları da gündemde. Yener Aksu ile festivalin seçkisini, tiyatro üretiminin değişen koşullarını ve Ankara’nın kültür-sanat yaşamını konuştuk.

Festivalin bu yılki seçkisinde neler öne çıkıyor? Tiyatroseverleri nasıl bir program ve ne tür sürprizler bekliyor? 

Festival, klasik tiyatro yapımlarının yanı sıra dördüncü duvarı ortadan kaldıran etkileşimli oyunlardan fiziksel sınırları zorlayan çağdaş sahneleme biçimlerine kadar farklı yapımları buluşturuyor. Oyunlar, izleyiciyi pasif gözlemci olmaktan çıkararak dramatik akışa müdahale eden ya da sahnedeki atmosferi doğrudan etkileyen özneye dönüştürüyor.

Başvuru sayısı ve niteliği önceki yıllara göre nasıl değişti? Bu tablo tiyatro üretimine ilişkin ne söylüyor? 

Önceki yıllarla karşılaştırıldığında başvuru sayısı istikrarını korudu, özel ve amatör tiyatroların ağırlığı ise arttı. Festival programına önceki yıllarda ortalama 28 ila 42 oyun kabul ediliyordu. Bu yıl 156 başvuru arasından seçki oluşturmak yoğun bir değerlendirme süreci gerektirdi. Festival Komitesi ve Danışma Kurulu, başvuruları ve oyunların festivalde yer alabilmesi için gerekli koşulları değerlendirerek 31 tiyatronun katıldığı programı hazırladı. Başvuruların 114’ünün özel ve amatör tiyatrolardan gelmesi, bağımsız toplulukların sahne sanatları üretimindeki ağırlığını gösteriyor. Ekonomik zorluklara ve salon kiraları gibi maliyetlere rağmen bu topluluklar üretmeye ve festivaller aracılığıyla seyirciye ulaşmaya devam ediyor.

Programda seyirciyi oyuna katan farklı sahneleme biçimleri var. Tiyatroda değişen anlatım anlayışını ve seyircinin rolünü nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Festival programında seyirciyi doğrudan eyleme dahil eden forum tiyatrosundan suratına tiyatroya (in-yer-face) kadar farklı sahneleme biçimleri bulunuyor. Ankara’dan Müdahale Sahnesi’nin Duruş adlı oyununda seyirciler, kısa bir sahnelemenin ardından karakterlerin yerine geçerek toplumsal baskı mekanizmalarına karşı alternatif eylem biçimleri geliştiriyor. İzmir’den Mevzu Tiyatro’nun La Commedia Di Primavera – Bahar Komedisi ise geleneksel Commedia dell’Arte tekniğini doğaçlamayla buluşturuyor. Oyunun ritmi ve mizahı, seyircinin anlık tepkilerine göre şekilleniyor. Deneysel sahneleme biçimleri de seçkide yer alıyor. Ankara’dan İMOT’un Mark Ravenhill’in metninden uyarladığı Vur/Yağmala/Yeniden!, parçalı kurgusuyla şiddet ve duyarsızlık sarmalını ele alıyor. İngiltere’den İdil Lucy Jordan’ın Chameleon; Mirage adlı tek kişilik gösterisi, nöroçeşitlilik ve çokkültürlü kimlik arayışını performans sanatıyla otobiyografik anlatıyı birleştirerek işliyor. TAKSAV Tiyatro Atölyesi’nin Kutu Kutu ve Fareler Tiyatrosu’nun Böcekler adlı yapımları da fiziksel tiyatro ve alegorik anlatımla toplumsal sıkışmışlığı ve yabancılaşmayı sahneye taşıyor. Eskişehir’den TALES’in Macbeth’in Cadıları Bir de Bizden Dinleyin adlı yapımı, Shakespeare’in eserini cadıların bakış açısından yeniden yorumluyor. Oyuncuların rolleri dönüşümlü üstlenmesiyle iktidar hırsının döngüsel yapısı vurgulanıyor.

Sevda Şener Tiyatro Yazarlığı Ödülü, Ali Cüneyd Kılcıoğlu’na veriliyor. Türkiye’de oyun yazarlığının bugünkü durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz? Festivalin yerli oyun yazarlarına ve yeni metinlerin sahnelenmesine yaklaşımı nasıl? 

Türkiye’de çağdaş oyun yazarlığı, özellikle bağımsız ve özel tiyatroların öncülüğünde dönüşüm geçiriyor. Klasik edebiyat uyarlamaları ve çeviri metinlerin yanı sıra güncel toplumsal, psikolojik ve kentsel sorunlardan beslenen yerli metinlerin sahnelerdeki ağırlığı artıyor. Oyun yazarlığında büyük toplumsal anlatılar yerine bireysel, parçalı ve deneyim odaklı hikâyeler öne çıkıyor. Yazarlar bireyin iç dünyasına, travmalarına, yalnızlığına ve kent yaşamındaki sıkışmışlığına odaklanıyor. Kişisel olanın politik olduğu düşüncesiyle gündelik hayatın görünmez iktidar ilişkileri sahneye taşınıyor. Ekonomik koşullar ve yeni anlatım arayışları da tek kişilik oyunların ve anlatı tiyatrosunun yaygınlaşmasında etkili oluyor. Özel tiyatroların ve sanat kurumlarının düzenlediği yazarlık atölyeleri, okuma tiyatroları ve yeni metin festivalleri, genç yazarların eserlerini sahnelenmeden önce seyirci ve dramaturglarla buluşturmasına olanak sağlıyor. Bununla birlikte prodüksiyon ve salon maliyetleri, büyük kadrolu ve çok mekânlı oyunların yazılmasını güçleştiriyor. İki-üç kişilik, tek mekânda geçen oyunlar yaygınlaşırken büyük ölçekli epik metinlerin üretimi sınırlanıyor. Sahnelenen pek çok yerli oyunun basılı kitap veya dijital arşiv olarak yayımlanmaması da bu eserlerin başka topluluklar tarafından yeniden yorumlanmasını ve tiyatro tarihinde kalıcı bir yer edinmesini zorlaştırıyor.

Festivalin bütçesini oluştururken ne tür ekonomik zorluklarla karşılaştınız? Artan maliyetler festivalin programını nasıl etkiledi? 

Festivalin başlıca sorunları salon, konaklama, ulaşım ve tiyatro topluluklarına yapılan ödemeler. İlk günden bu yana bütçemizi kendi olanaklarımızla oluşturmaya çalışıyoruz. En büyük destekçilerimiz festivale katılan tiyatrolar ve Ankaralı sanatseverler. Tiyatro toplulukları festivale normal turne bütçelerinden daha düşük bütçelerle katılıyor. Bu sayede festival biletlerini de normal oyun biletlerinden daha uygun fiyatlarla seyirciye sunabiliyoruz. Festivalin 29 yıldır sürmesinin en önemli nedenlerinden biri kendi ayakları üzerinde durabilmesi. Şehirlerarası ulaşım, dekor taşımacılığı ve konaklama giderlerindeki artış, özel ve amatör tiyatroların turne yapmasını zorlaştırıyor. Bu nedenle topluluklar, oyunlarını daha geniş kitlelere ulaştırabilmek için festivallerin sağladığı sahne ve konaklama olanaklarına daha fazla ihtiyaç duyuyor. Bir bakıma festivale katılan tiyatrolar, festivalin düzenleyicileri arasında da yer alıyor. Önceki yıllarda Devlet Tiyatroları bazı salonlarını festivale tahsis ediyordu. Bu yıl da Devlet Tiyatroları festivale salon vermedi. Salon sorununu Çankaya Belediyesi, Ankara Büyükşehir Belediyesi ve özel tiyatroların salonlarıyla çözüyoruz. Şehir içi ulaşımda da belediyelerden destek alıyoruz.

Devamı için tıklayın.

Paylaş.

Yanıtla