Metin Boran
Romen asıllı Fransız oyun yazarı Eugéne İonesco’nun (1912-1994) yazdığı, yapısı ve diliyle uyumsuz tiyatronun öncül metinleri arasında yer alan İki Kişilik Hırgür (Frenzy for Two, or More) adlı absurt oyunu, bu defa Hera Tiyatro tarafından Senem Cevher’in çevirisi ve reji yorumuyla sahneleniyor. Prömierini Romanya’da yapan oyunun gösterimleri İstanbul’da devam ediyor.
Ülkemizde daha önce Devlet Tiyatrolarında ve özel topluluklar tarafından sahnelenen İki Kişilik Hırgür’de yazar, iki savaş ortasında sözde tarafsız bölgede yaşamlarını sürdüren bir kadın bir erkek karakter üzerinden savaşı, travmaları, aklın devre dışı bırakılmışlığını, uyumsuzluğu, duyarsızlığı, paradoksu ve iletişim kopukluğunu yapıya uygun bir dil bütünlüğü ile anlatır.
Hera Tiyatro, konservatuvar ileri oyunculuk yüksek lisan mezunu Özkan Özen ile Beste Yılmaz Özen’in 2024 yılında birlikte kurdukları bir topluluk. İkili, ilk oyunları ile “repertuvar tiyatrosu” olma yolunda özenli bir sahneleme pratiğini gerçekleştiriyor.
Oyunun yönetmeni Senem Cevher profesör, yönetmen, çevirmen ve oyuncu, akademik alanda üretimleri ve çevirileriyle biliniyor. Tiyatro alanında pedagojik projeler yapıyor. Yaptığı çevirilerle tiyatro literatürü çeşitlendirip zenginleştiriyor ve çeşitli topluluklarda oyun sahnelemeye devam ediyor. Hoyrat ve vasat tiyatro ortamında kıymeti bilinmeyen üretken sanatçılarımızdan.
Senem Cevher Hera Tiyatro’da sahnelediği İki Kişilik Hırgür’ü metnin özüne, üslubuna ve diline uygun bir yorumla sahneye taşıyor. Berrak ve yalın bir anlatımla kotarmış uyumsuzluğun rejisini. Cevher yorumunda, groteski, absürdü, komik olanı, banal ve sıradanı, duyarsızlığı, kopukluğu iç içe kurarak, oyundaki sembol ve simgeleri de kullanarak bir görsel dil bütünlüğü oluşturuyor. Bu anlatımda başat unsur kuşkusuz Kadın ve Erkek rolleri üstlenen Beste Özen ve Özkan Özen’in oyunculuk hünerlerini, uyumsuz aklın mantığında doğru yönlendirmesi ve bu iki oyuncunun yeteneklerini harmanlayarak uyumlu bir anlatıma dönüştürmesi olmuş.
Beste Özen ve Özkan Özen abartıya kaçmadan, samimiyet ve özenle yansıladıkları karakterin düşün ve duygu dünyasını, içinde bulundukları durumları ve yaşantı parçalarını, akıl ve yetenek dolu bir yorumla seyirci karşısına çıkarıyorlar.
Senem Cevher’in rejisine oyunculukla birlikte dış sesler, anlamsız sözler, hareketler, gürültüler ile birlikte görsel olarak çevre tasarımı, kostüm tercihi de bir anlatım aracı olarak ortak bir uyumla ortaya konuluyor.
İki Kişilik Hırgür içerik, biçim ve üslup olarak zor bir oyun ancak Hera Tiyatro hem yönetmen yorumu hem de oyunculuk tekniği olarak sorumluluk bilinciyle hareket ederek metne uyumlu bir sahne pratiği ortaya koyular.
Geçmişten günümüze sömürgeci emperyalistlerin insanlığın başına bela ettiği anlamsız savaşların bugün yanı başımızda sürdüğü, kan ve göz yaşı ile yoksulluğun iç içe yaşandığı akıl dışı, trajik zamanları sürreel bir biçimde yaşıyoruz.
Böylesi zamanlarda sanat, tiyatro, sinema, şiir, gösteri ve her türlü estetik etkinlik, değersiz gibi görünse de sanatçının bireysel ya da toplumsal bağlamda egemen söyleme inat, itirazla aykırı söz ve eylem üretmesi, alaysı tavrı, mizah üretmesi, ironi yapması sanatçının vicdanı, ahlakı ve tarihsel ve entelektüel sorumluluğu açısından önemli.
Bu bağlamda Hera Tiyatro sahnelediği İki Kişilik Hırgür ile hem sanatsal olarak hem de toplumsal olarak önemli bir sorumluluğu başarıyla yerine getiriyorlar.
Topluluk, sorumluluk bilinciyle İonesco’dan el alarak, İki Kişilik Hırgür’de metnin düşünsel derinliğini ve felsefi arka planını doğru bir yaklaşımla vurgu yaparak rasyonel aklı sorguluyor, savaşın acımasızlığını, zamanın hoyratlığını, ceberrut devlet teşkilatını, hayatın trajik halini, insanın zavallılığını ve toplumsal ilişkilerdeki travmayı absurd olanın en yalın haliyle berrak bir anlatımla seyirci karşısına çıkarıyor.
Emeği geçenlere teşekkürler.
