Sonbahar aylarında düzenlenen festivallerle kültür-sanat alanında bir hareketlilik oluşuyor. İstanbul Fringe Festival’in sekizinci edisyonu eylül ayında gerçekleşti. 22 Ekim’de açılışını yapan 30. İstanbul Tiyatro Festivali devam ediyor. Çocuk seyirciyi merkeze alan 10. Atta Festival 20 Kasım’da başlayacak. Bu ayın bir diğer etkinliği TAKSAV’ın düzenlediği Uluslararası Ankara Tiyatro Festivali. 20-30 Kasım 2026 tarihleri arasında gerçekleşecek olan bu festival, profesyonel tiyatro topluluklarının yanında üniversite, meslek odaları gibi amatör tiyatro topluluklarına yer verme ısrarını sürdürüyor. Bu sayede amatör topluluklar daha geniş bir seyirci kitlesiyle buluşma imkânı buluyor.
Festival coşkusunun sezona ne kadar yansıdığı ise tartışmalı. İzmir Belediye Başkanı Cemil Tugay’ın AKP’ye geçmesi İzmir Büyükşehir Belediyesi Şehir Tiyatroları’nda istifalara neden oldu. Kurumun danışma kurulu üyeleri “İzmirlilerin ve seyircilerin iradesini yok sayan tutumu kabul etmediklerini” belirtirken istifa metinlerinde şehir tiyatrolarının bağımsız yapısının korunması gerektiğini ifade etti. Aradan çok vakit geçmeden kurumun genel sanat yönetmeni Levent Üzümcü de istifasını duyurdu. Kurum çalışanları oyunlarını sergilemeye devam ederken AKP’ye geçen belediye yönetiminin bu kuruma yönelik tavrının ne olacağı ve kurumun belediye yönetimiyle nasıl bir ilişki kuracağı belirsizliğini koruyor.
Geçen ay bağımsız tiyatrolarla yaptığımız söyleşilerden gördük ki ödenekli tiyatroların yanı sıra bağımsız gruplar da yerel yönetimlerdeki değişikliklerden etkileniyor. Moda Sahnesi’nden Kemal Aydoğan, oluşan siyasi belirsizliğin insanların tiyatro seyretme hevesini kırdığını belirtirken Cihangir Atölye Sahnesi’nden Boran Özsaygı İBB’nin salonlarını bağımsız tiyatro gruplarına düşük ücretle açmasının önemli olduğunu vurguluyor. Nitekim 25 Eylül’de açılan Muammer Karaca Tiyatrosu bu nedenle hem bağımsız tiyatro grupları hem de seyirci tarafından epey ilgi görüyor. Dolayısıyla 2026-2027 sezonunda şu sorular ön plana çıkıyor: Sanatçıların politik ve ekonomik olarak sıkıştığı bir dönemde sanat kendi ifade alanlarını nasıl genişletebilir? Daralan ifade alanlarında sanatçılar ortak dayanışma ağları örebilir mi?
Tam bu noktada sanat ve iktidar arasındaki ilişkiye tarihsel olarak bakmanın günümüzdeki tartışmalara zemin oluşturabileceğini düşünüyoruz. Yazarlarımızdan Metin Göksel ve Özgür Eren, “Sanatın Kendi Sözünü Arayışı: Saray, Akademi ve Özerklik” başlıklı yazıda, modern devletlerin kurulmaya başlamasıyla sanatın nasıl ve neden kurumsallaştığına dair tarihsel bir izlek sunuyor. Sanatçıların iktidarlarla olan ilişkisini ve bunun ifade imkânlarına olan etkisini örneklerle ele alıyor.
Öte yandan, yeni ifade biçimlerinin izini sürmek için yurt dışındaki gelişmelere bakmanın değerli olduğunu düşünüyoruz. Dünyada sahne sanatları alanındaki önemli gündem ve üretimleri haftalık olarak “Mimesis Haber” bölümümüzde derliyoruz.
Yeni sezonda dayanışma ağlarını güçlendirip ifade alanlarımızı çoğaltmak dileğiyle…
