Roma imparatorunun basın sözcüsü, hükümdarın başarılarını kameraya anlatmakla görevli. Bir gün onun işlediği suçları anlatırsa ne olur? Caryl Churchill, Londra ve New York’ta sahnelenen yeni kısa oyunu Triumph’ta iktidarın şiddeti nasıl bir seyirliğe dönüştürebildiğini ele alıyor.
İngiliz oyun yazarı Caryl Churchill’in Suetonius’un On İki Caesar’ından yola çıkarak yazdığı Triumph, Ekim 2026’da iki ayrı yapımla seyirci karşısına çıktı. New York’taki Public Theater’da 8 Ekim’de başlayan, Saheem Ali’nin yönettiği yaklaşık 20 dakikalık yapım, ABD ara seçimleri öncesinde ana programdaki temsillerden önce ücretsiz oynandı. Londra’daki Almeida Theatre’da ise James Macdonald’ın yönettiği yaklaşık 15 dakikalık sahneleme 16–23 Ekim arasında seyirciyle buluştu. Basın sözcüsü Iris’i New York’ta Annaleigh Ashford, Londra’da Kate O’Flynn canlandırdı.
Caryl Churchill, 1970’lerden bu yana Britanya tiyatrosunun önemli oyun yazarlarından biri. Cloud 9’da (1979) sömürgecilikle cinsiyet rollerini aynı aile üzerinden ele aldı. Top Girls’te (1982) farklı yüzyıllardan kadınları bir akşam yemeğinde buluşturarak kadınların başarısının sınıfsal bedelini tartışmaya açtı. Triumph’ta ise Roma İmparatorluğu ile bugünün medya dünyasını bir basın kürsüsünde buluşturuyor.
Roma’nın imparatoru, bugünün basın toplantısı
Iris, kameraların karşısına geçmeden önce sarı peruğunu takıyor. Kürsüde imparatorun getirttiği mermeri, diktirdiği heykelleri ve kendi adına layık gördüğü bir takvim ayını başarı diye sıralıyor. Aşık olduğu gazeteci Marcus, bu parlak listenin dışında kalanları, hükümdarın işkencelerini ve keyfi cezalarını anlattığında Iris’in bir sonraki basın açıklaması bambaşka bir yöne sapıyor. Churchill, Suetonius’tan aldığı zulüm hikayelerini canlı yayın ve reyting diliyle yan yana getiriyor. Oyunun kara mizahı da burada. Iris’in gerçeği açıklaması iktidarı zor durumda bırakacakken, anlattıkları yayına olan ilgiyi artırıyor.
The Guardian’da Michael Billington, Londra sahnelemesinde O’Flynn’in Amerikan aksanı ve kürsüdeki tavrının Beyaz Saray basın brifinglerini çağrıştırdığına dikkat çekmiş. The Times ise Roma ile bugünün Washington’ı arasında kurulan benzetmeyi kolaycı bulmuş ve kısa sürenin karakterleri derinleştirmeye ne kadar elverdiğini sorgulamış. Churchill, sözcünün vicdanıyla hesaplaşmasını birkaç sahneye sığdırıp asıl ağırlığı yayının sonucuna vermiş. İktidarın suçlarının açığa çıkmasıyla o suçların seyredilir hale gelmesi aynı anda mümkün olmuş.
Churchill’in kısa oyunları
Churchill, Escaped Alone’da bir bahçedeki gündelik sohbeti felaket anlatılarıyla kesintiye uğratmış, 2021’de sahnelenen What If If Only’de ise yas tutan bir kişinin karşısına gerçekleşmemiş gelecekleri çıkarmıştı. Triumph’ta aynı biçimsel ekonomi, özel bir yakınlaşmayla resmi bir açıklama arasında işliyor. Iris’in Marcus’la konuşurken öğrendiği şeyler, kürsüde kurduğu cümlelerin anlamını değiştiriyor. Bir aşk ilişkisiyle bir basın brifingi arasındaki bu hızlı geçiş, Churchill’in yıllardır uğraştığı bir soruyu yeniden gündeme getiriyor. İnsanlar, gündelik hayatlarında iktidarın dilini nasıl benimser ve o dilin taşıdığı şiddeti ne zaman fark eder?
Londra’da Churchill’in 1979 tarihli Cloud 9’ı 2 Kasım’da National Theatre’da yeniden sahnelenmeye başladı. Almeida ise Triumph’ın ardından, yazarın yeni kısa oyunlarını bir araya getiren Three and a Bit’i yine James Macdonald yönetiminde 14 Ocak–13 Mart 2027 arasında seyirciyle buluşturacak.
(Derleyen: Metin Göksel)
