Shakespeare’in Hamlet tragedyası, İngiliz rock grubu Radiohead’in politik göndermelerle yüklü Hail to the Thief albümüyle yeniden yorumlanıyor. Radiohead’in solisti Thom Yorke’un müziklerini yeniden düzenlediği, Christine Jones ve Steven Hoggett’ın yönettiği Hamlet Hail to the Thief, 31 Ekim’de Londra’daki Barbican Theatre’da sahnelenecek. Royal Shakespeare Company’nin ortak yapımı olan oyun, Shakespeare’in Danimarka’sını paranoya, gözetim ve siyasal yozlaşmayla kuşatılmış çağdaş bir devlete dönüştürüyor.
2025 yılında Manchester’daki Aviva Studios’ta dünya prömiyerini yapan ve ardından Stratford-upon-Avon’da Royal Shakespeare Company (RSC) tarafından sahnelenen Hamlet Hail to the Thief, kapalı gişe gösterimlerinin ardından Londra’ya geliyor. Barbican Theatre’da 31 Ekim 2026’da başlayacak gösterimler 23 Ocak 2027’ye kadar devam edecek.
Yapım, Shakespeare’in metniyle Radiohead’in 2003 tarihli altıncı stüdyo albümünü bir araya getiriyor. Ancak oyun, şarkıların Shakespeare’in sahnelerine eşlik ettiği sıradan bir müzikli uyarlama değil. Thom Yorke, albümdeki parçaları sahne için yeniden düzenleyerek müziği dramatik anlatının kurucu unsurlarından birine dönüştürüyor. Müzikler, sahnedeki oyuncular ve canlı müzik topluluğu tarafından seslendiriliyor. Radiohead üyeleri ise sahneye çıkmıyor.
Oyunun çıkış noktasında Shakespeare’in tragedyasıyla Radiohead’in albümü arasındaki politik ve duygusal yakınlık bulunuyor. Hamlette babasının ölümünün ardından tahta geçen amcası Claudius’tan şüphelenen genç prens, sarayda yaşananların ardındaki gerçekleri öğrenmeye çalışır. İktidar mücadeleleri, gözetleme, ihanet ve güvensizlik giderek bütün ilişkileri belirlemeye başlar. Yeni sahnelemede Elsinore, gözetimin ve paranoyanın hüküm sürdüğü militarize bir devlete dönüşüyor. Hamlet ve Ophelia, çevrelerini kuşatan yalanların, yozlaşmanın ve politik manipülasyonun farkına varmaya başlayan iki genç olarak öne çıkıyor. Bu yorum, oyunun ağırlık merkezini yalnızca Hamlet’in bireysel kararsızlığından çıkararak siyasal düzenin bireyler üzerindeki etkisine yöneltiyor. İktidarın ürettiği korku, yalnızca saray içindeki bir entrika olmaktan çıkıyor; bütün toplumsal ilişkileri biçimlendiren bir atmosfer haline geliyor.
Radiohead’in 2003 tarihli albümü neden Hamlet’le buluştu?
Radiohead’in Hail to the Thief albümü, 11 Eylül saldırılarının ardından başlayan terörle savaş politikalarının ve Irak’ın işgaline uzanan sürecin yarattığı politik atmosferde yayımlanmıştı. Albümün adı, George W. Bush’un 2000 ABD başkanlık seçimlerinin ardından ortaya çıkan meşruiyet tartışmaları sırasında kullanılan protesto sloganına gönderme yapıyordu. Ancak albüm, yalnızca dönemin Amerikan siyasetine yönelik doğrudan bir eleştiri değildi. Şarkılarda korku, manipülasyon, yabancılaşma, otoriterleşme ve sürekli tehdit altında yaşama duygusu belirgin bir yer tutuyordu. Orwell’in distopik dünyasını çağrıştıran imgeler ve masalsı anlatılar, çağdaş siyasal gerçeklikle iç içe geçiyordu.
Hamlet Hail to the Thiefin yaratıcıları, Shakespeare’in dört yüz yılı aşkın bir süre önce yazdığı tragedyayla Radiohead’in müziği arasında özellikle bu noktada bir yakınlık buluyor: İktidarın hakikati manipüle ettiği, insanların birbirlerinden kuşkulandığı ve korkunun toplumsal hayatı belirlediği bir dünya. Böylece Shakespeare’in Danimarka sarayıyla 21. yüzyılın politik atmosferi, doğrudan tarihsel bir eşitlemeye başvurulmadan aynı sahne evreninde buluşuyor.
(Derleyen: Metin Göksel)
