[Ayşe Draz Orhon ve Mehmet Kerem Özel’in Unlimitedrag’de yayımlanan ve Anestis Azas ile gerçekleştirdikleri söyleşinin bir kısmını okurlarımızla paylaşıyoruz.]
Belgesel tiyatroyu mizah, siyasi alegori ve kolektif hafızayla buluşturan Anestis Azas ile, Paribu Art’ta sahnelenecek oyunları The Dogs ve The Republic of Baklava vesilesiyle; stereotiplerden adalete, krizlerden kimlik meselelerine uzanan tiyatro pratiği üzerine konuştuk.
Atina Epidaurus Festivali’nde izleyici ödülü alan The Republic of Baklava 2023 yılında İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında İstanbul’a geldiğinde, “yeni nesil Yunan tiyatrosunun öncüsü” diye tanımlanmış, izlediğimizde ise metnin keskin zekâsı, olgun mizahı, sahnelemenin yenilikçi yapısı ve sahnede izlemesi birbirinden leziz oyuncuların uyumu bizi kendine hayran bırakmıştı. The Republic of Baklava’nın odağında, merkez olarak evlerini ve işyerlerini kullanarak kendi ulus-devletlerini kurmaya karar veren bir Türk ve Yunan çift var. Kurgusal bir zemin üzerinden sahte belgesel biçimiyle sunan bu eserde sahneye çıkan “araştırmacılar”, adeta bu küçük ulusun tarihini, çatışmalarını ve mirasını yeniden inşa ediyor. Yunanistan’ın 1821’deki bağımsızlık mücadelesinin yıl dönümünde verilen sipariş üzerine yazılan oyun, tarihin ağırlığını taşımak yerine onunla dalga geçmeyi tercih ediyor ama hafif bir dalga bu ve içinde gerçek bir soru taşıyor: stereotiplerin altından sıyrılmak mümkün mü? The Republic of Baklava’nın yazar (fikrin sahibi Azas olsa da oyunu Gerasimos Bekas ve Michalis Pitidis ile birlikte yazıyor) ve yönetmeni Anestis Azas daha sonra 2024 yılında, gene Atina Epidaurus Festivali’nde prömiyerini yapan ve yine seyirci birinciliği kazanan yeni oyunu, Arachova’da bir husky’nin öldürülmesi üzerine sahneye dedektif köpeklerin çıktığı, Aristophanes komedyası ile film noir karışımı bir siyasi alegori olan The Dogs ile İstanbul’a geldi. Azas The Dogs ile bu sefer de, güçsüzlerin şiddetle karşılaştığı bir toplumda adaletin kimin elinde olduğu sorusunu soruyordu.
1978 Selanik doğumlu Anestis Azas, Aristoteles Üniversitesi’nde tiyatro eğitiminin ardından Berlin’e taşınmış, Ernst Busch’ta yönetmenlik okumuş. Dimiter Gotscheff’in ve Rimini Protokoll’ün asistanlığını yapmış ve de bu iki isim yan yana gelince Azas’ın metodolojisi adeta kendiliğinden ortaya çıkmış: bir yanda ağır, metne işlenmiş varoluşsal sorular; öte yanda belgesel tiyatronun titiz gerçeklik araştırması. Azas ise bu ikisini harmanlayıp kendi sesini bulmuş bir yazar-yönetmen. Ayrıca Prodromos Tsinikoris ile kurduğu uzun soluklu işbirliği neticesinde, 2011’den bu yana Yunanistan’ın krizini, göç meselesini, kimlik çatışmalarını ve özelleştirme politikalarını sahneye taşıyan bir dizi oyun üretmişler ve de 2015-2019 arasında Ulusal Tiyatro’nun Deneysel Sahnesi’ni birlikte yönetmişler. Azas’ın da ilk kez İstanbullu seyirci ile bir araya gelmesi aslında 2019 yılında, yine İstanbul Tiyatro Festivali kapsamında sahnelenen Temiz Şehir eseri ile gerçekleşmişti. Yunanistan krizinin zirvesinde ortaya çıkan ve toplumdaki bütün “kir” için göçmenleri suçlayan “temizlik” söylemini mizah dolu ama sert bir performansla masaya yatıran bu mizah dolu belgesel tiyatro eserinde ikili, kenti somut gerçeklikte kimin temizlediğini sorusunu yanıtlamak için Yunanistan’a Arnavutluk, Güney Afrika, Filipinler, Bulgaristan ve Moldova’dan gelen beş temizlik işçisi kadının hikayelerine başvuruyorlardı. Biz Temiz Şehir bağlamında Tsinikoris ile On Soruluk Sohbet’imizi gerçekleştirmiştik. Azas ile sohbetimizi ise, nihayet Haziran ayında Paribu Art’ta yer alacak iki oyunu bağlamında gerçekleştirdik. 2-3 Haziran’da The Dogs’u ve özellikle 6-7 Haziran’da sahne alacak The Republic of Baklava’yı kaçırmamanızı öneriyoruz.
Devamı için tıklayınız.
