Filistinli topluluk The Freedom Theatre’ın Return to Palestine (Filistin’e Dönüş) oyunu, Amerika’da doğmuş bir Filistinlinin ilk memleket yolculuğunu sahneye taşıyor. 2016’da toplanan gerçek yaşam hikâyelerinden geliştirilen yapım, son olarak Londra’daki Pleasance Theatre’da, PalArt Festivali kapsamında seyirciyle buluştu.
Jad, Filistinli bir ailenin Amerika’da doğmuş çocuğudur. Halkını, ailesinin köklerini ve kendi kimliğini daha yakından tanımak için ilk kez Filistin’e gider. Ancak karşılaştığı hayat, haberlerden tanıdığını düşündüğü ülkeye benzemez. Yolculuğu boyunca dinlediği hikâyeler, aidiyet arayışını işgal altında gündelik yaşamın gerçekleriyle buluşturur. Micaela Miranda’nın yönettiği Return to Palestine, bu karşılaşmaları fiziksel tiyatro, canlı müzik, mizah ve tanıklıkla anlatıyor.
Oyunun çıkış noktası, Cenin Mülteci Kampı’ndaki The Freedom Theatre’ın farklı Filistin topluluklarına yaptığı ziyaretler. Ekibin “Freedom Ride” yolculuklarında kullandığı “playback tiyatro” yönteminde katılımcılar kendi deneyimlerini anlatıyor, oyuncular da bu anlatıları doğaçlamayla sahneye taşıyor. Miranda’nın aktardığına göre, 2016’daki yolculukta her köyden alınan bir hikâyenin başka köylerde oynanmasıyla anlatılar arasında bağlar kuruldu. Bu çalışma, Return to Palestine’ın temelini oluşturdu.
Cenin, Fasayel, Dheisheh, Mufaqara ve Gazze’deki Cibaliye Kampı’ndan derlenen hikâyeler, oyunda ortak bir yolculuğun parçalarına dönüşüyor. Sahneleme, topluluğun “Filistin kadar küçük” diye tarif ettiği dar bir alanda gerçekleşiyor. Oyuncular bedenleriyle mekânları ve karşılaştıkları insanları yaratıyor; komik karşılaşmalarla trajik deneyimler aynı anlatı içinde yer buluyor.
Oyunu değerlendiren eleştirmenler, altı oyuncu ve iki müzisyenin kurduğu sahne dünyasına dikkat çekiyor. Oyuncuların bedenleri kimi zaman bir kontrol noktasına, duvara ya da kafeye dönüşürken, Saied Silbak’ın udu ve Nuno Brito’nun vurmalı çalgıları mekânların atmosferini tamamlıyor. Böylece yolculuğun fiziksel engelleri, oyuncuların hareketleri ve aralarındaki ilişkiler üzerinden görünür hale geliyor.
Turnelerini sürdüren yapım, Ocak 2026’da Dublin’deki Project Arts Centre’da da sahnelenmiş. Yaklaşık 50 dakikalık oyunun gösterimlerinin ardından yönetmen ve oyuncuların katıldığı söyleşiler düzenleniyor.
Return to Palestine’ın yolculuğu, topluluğun kendi çalışma mekânına erişim sorunuyla da kesişiyor. Miranda, 14 Ekim 2026’da The New Arab’da yayımlanan söyleşisinde Cenin’deki tiyatro binasına ulaşamadıklarını, çocuklara yönelik çalışmalarını kent merkezindeki başka bir binada sürdürdüklerini anlattı. Bu koşullarda uluslararası gösterimler, Filistinlilerin kendi hikâyelerini anlatmasının yanı sıra, tiyatronun üretimini ve seyirciyle bağını sürdürmesinin de yollarından biri oluyor.
